Giải pháp hữu ích
SỬ DỤNG KÊNH HÌNH TRONG DẠY HỌC
PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH DÂN TỘC
KHI HỌC PHÂN MÔN LỊCH SỬ, ĐỊA LÍ LỚP 5

A. ĐẶT VẤN ĐỀ:
1. CƠ SỞ LÍ LUẬN :
Đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực của học sinh đóng một vai trò hết sức quan trọng trong quá trình dạy học nói chung và quá trình dạy học ở Tiểu học nói riêng.
Đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực của học sinh là quá trình dạy học, trong đó giáo viên vận dụng thành thạo các phương pháp dạy học hiện đại vào giảng dạy trên cơ sở phát huy những yếu tố tích cực của phương pháp dạy học truyền thống nhằm thay đổi cách thức, phương pháp học tập của học sinh.
Đổi mới phương pháp, cách thức học tập của học sinh tất nhiên phải đổi mới phương pháp dạy của giáo viên.
Khác với cách dạy học trước đây, giáo viên là người cung cấp thông tin, còn học sinh là đối tượng thụ động tiếp nhận thông tin. Dạy học ngày nay là cách dạy học trong đó giáo viên là người tổ chức hướng dẫn để học sinh tự tìm hiểu, phát hiện kiến thức và tự chiếm lĩnh kiến thức đó.
Để tổ chức cho học sinh khai thác kênh hình nhằm phát huy được tính tích cực của học sinh, đặc biệt là học sinh dân tộc khi học phân môn Lịch sử, Địa lí lớp 5 thì một trong những phương pháp mang lại hiệu quả tốt nhất là giáo viên tổ chức, hướng dẫn học sinh khai thác kênh hình, ứng dụng công nghệ thông tin trong bài học ( kênh hình bao gồm: tranh ảnh, đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học hiện đại,…) một cách hiệu quả.
2. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Qua một thời gian dự giờ, tôi nhận thấy đa số giáo viên đã chú ý tới việc khai thác, sử dụng kênh hình trong tiết dạy. Tuy nhiên hiệu quả của việc tổ chức cho học sinh khai thác tốt kênh hình nhằm phát huy tính tích cực của học sinh đặc biệt là học sinh dân tộc vẫn chưa thực sự hiệu quả.
Vậy việc sử dụng kênh hình như thế nào để giúp học sinh tiếp thu bài một cách hiệu quả, đồng thời phát huy được tính tích cực của học sinh là một trong những vấn đề có tính mới, tính cấp bách trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học hiện nay của ngành giáo dục. Chính vì vậy mà tôi quyết định lựa chọn đề tài này, nhằm đưa ra một vài giải pháp giúp giáo viên và học sinh vận dụng tốt vào việc “Sử dụng kênh hình trong dạy học phát huy tính tích cực của học sinh dân tộc khi học phân môn Lịch sử, Địa lí lớp 5”.
B. NỘI DUNG:
I. THỰC TRẠNG:
1. GIÁO VIÊN:
Trong quá trình dạy học phát huy tính tích cực của học sinh, giáo viên không chỉ là người truyền thụ kiến thức, là nguồn thông tin mà còn là người tổ chức, hướng dẫn quá trình học tập của học sinh. Nó đòi hỏi người giáo viên phải suy nghĩ, tìm tòi, sưu tầm tranh ảnh, khai thác nội dung tranh ảnh vật thật, thiết kế những hoạt động của học sinh trên cơ sở đó lựa chọn phương pháp, hình thức tổ chức, đồng thời thiết kế hệ thống câu hỏi gợi mở. Đặc biệt đối với môn Lịch sử, Địa lí lớp 5 là môn học thông qua hình ảnh trực quan giúp học sinh hình thành biểu tượng địa lí hay tái tạo lại một sự kiện lịch sử. Tuy nhiên trong trong thực tế giảng dạy vẫn còn một số thực trạng sau:
Trong tiết dạy một số giáo viên chưa nắm vững nội dung kênh hình dẫn đến việc khai thác, sử dụng đồ dùng trực quan còn lúng túng, chưa khắc sâu kiến thức bài học cho học sinh.
Khi tổ chức cho học sinh khai thác kiến thức bài dạy thông qua kênh hình, giáo viên chưa giao nhiệm vụ cụ thể cho học sinh dẫn đến các em chưa định hướng được nhiệm vụ của mình khi quan sát..
Chưa thực sự chú trọng đến việc thiết kế hệ thống câu hỏi khi tổ chức cho học sinh khai thác, sử dụng đồ dùng trực quan dẫn đến hệ thống câu hỏi rời rạc không khắc sâu được nội dung bài học cho học sinh.
Ngôn ngữ diễn đạt của giáo viên còn nhiều hạn chế. Đồ dùng trực quan chưa có tính thẩm mĩ.
Chưa kịp thời động viên khuyến khích học sinh khi các em trình bày kết quả làm việc của mình.
2. HỌC SINH:
Trong quá trình dạy học nếu như giáo viên đóng một vai trò chủ đạo thì học sinh đóng một vai trò chủ động trong việc lĩnh hội thông tin, học sinh phải suy nghĩ, tìm tòi, khám phá các khía cạnh khác nhau của thông tin